Chính trường Mỹ dậy sóng với khoản quỹ tỉ USD

Nguồn quỹ gây tranh cãi

Mới đây, Thống đốc bang California Gavin Newsom (đảng Dân chủ) tuyên bố sẽ đánh thuế 100% lên những cư dân tại bang nhận tiền bồi thường từ Quỹ chống vũ khí hóa mới được chính quyền Tổng thống Trump thành lập gần đây, theo tờ The Hill. Quỹ này được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche công bố ngày 19.5 như một phần của thỏa thuận dàn xếp vụ kiện giữa gia đình ông Trump và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), cơ quan bị cáo buộc làm lộ hồ sơ thuế của vị lãnh đạo từ nhiều năm trước.

Ảnh: AFP

Theo thỏa thuận, ông Trump đồng ý rút đơn kiện và không đòi bồi thường. Thay vào đó, Bộ Tư pháp sẽ trích một phần tiền từ Quỹ phán quyết (do quốc hội lập để chi trả các vụ kiện nhắm vào chính phủ) để lập Quỹ chống vũ khí hóa. Quỹ mới này có ngân sách 1,77 tỉ USD, sẽ được dùng để bồi thường cho những công dân tự nhận là nạn nhân của tình trạng "vũ khí hóa bộ máy chính quyền" dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden của ông Trump.

Lâu nay, ông Trump luôn khẳng định việc chính quyền tiền nhiệm truy tố các cá nhân tham gia vụ bạo loạn tại Quốc hội ngày 6.1.2021 là hành vi "vũ khí hóa" bộ máy tư pháp. Vụ bạo loạn xảy ra sau khi ông Trump không chấp nhận kết quả cuộc bầu cử tổng thống cuối năm 2020 và kêu gọi người ủng hộ "chiến đấu hết mình" chống lại điều mà ông cho là gian lận. 5 người thiệt mạng trong vụ bạo loạn, hàng trăm người bị thương, gồm cảnh sát, và hơn 1.000 người liên quan bị truy tố. Từ khi bước vào nhiệm kỳ hai vào tháng 1.2025, ông Trump ký lệnh ân xá hầu hết người bị truy tố hoặc bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn.

Mặc dù chính quyền tuyên bố việc lập quỹ mới là hoàn toàn hợp pháp nhằm mang lại công lý cho người dân bất kể theo đảng phái nào, phe chỉ trích cho rằng đây hành động lợi dụng tiền thuế của dân để lập "quỹ đen" nhằm bồi thường cho những đồng minh chính trị và người ủng hộ ông Trump.

Lưỡng đảng phản ứng

Tại New York, nghị viên Alex Bores (đảng Dân chủ) cũng đã giới thiệu dự luật nhằm đánh thuế thu nhập 100% lên những người nhận tiền từ quỹ này. Dự luật được thiết kế nhằm đảm bảo không ai hưởng lợi từ các quỹ liên quan thỏa thuận dàn xếp giữa tổng thống và chính quyền do vị lãnh đạo quản lý.

Ở cấp liên bang, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer và thượng nghị sĩ Ron Wyden cũng giới thiệu dự luật tương tự, áp thuế tiêu thụ đặc biệt 100% lên những khoản bồi thường từ quỹ mới, động thái có vẻ nhằm đồng bộ hóa phản ứng của đảng trên phạm quy toàn quốc, theo tờ Newsweek.

Không chỉ đảng Dân chủ, nhiều thành viên chủ chốt thuộc đảng Cộng hòa của ông Trump cũng bày tỏ sự bất bình vì lo ngại tiền thuế bị lạm dụng cho mục đích chính trị riêng. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune tuyên bố ông "không nhìn thấy mục đích thực sự" của chương trình và đề nghị rà soát toàn bộ quá trình phân bổ ngân sách và giải ngân.

Theo AFP, sự phản đối gây ra mâu thuẫn nội bộ đảng Cộng hòa, làm trì hoãn dự luật thực thi chính sách nhập cư đáng lẽ được thông qua dễ dàng vào cuối tuần trước, bất chấp quyền Bộ trưởng Blanche đã gặp riêng các thượng nghị sĩ nhằm xoa dịu lo ngại.